Kerstfeest aan boord

Eemshaven Zeemanshuis 10 nov 2019

Mijn naam is Bob Flobbe.
Ik heb in de zestiger en zeventiger jaren van de vorige eeuw op zee gevaren. Vrachtschepen en de laatste 5 jaar op het passagierschip Statendam. Ik woon nu 45 jaar in Delfzijl.
Terwijl de collecte voor Kerstfeest op Zee rond gaat, vertel ik u een verhaal over kerstpakketten. Het is weliswaar bijna 50 jaar geleden maar eigenlijk nog steeds actueel.

Kerstfeest op zee
In 1969 voer ik als Werktuigkundige op het Passagiersschip Statendam (25.000 ton, 700 pass.). Het is december 1969 als we een rondje Zuid-Amerika varen. Hartje zomer, maar koud in het zuiden met sneeuw en 0 graden in Punta Arenas en warm in het noorden met 35 gr. langs de kust van Brazilië en de Carribean.

Zoals elke reis is er ook nu weer een entertainment-team voor de passagiers aan boord. Daarbij een echtpaar dat zingt, piano speelt en nog wel meer doet met muziek. Samen met dat echtpaar is een bemanningskoortje opgericht, om straks met de Kerstdagen liederen te zingen voor de ca 300 bemanningsleden. Bijna allemaal Nederlanders.
Er zijn ongeveer 15 koorleden onder wie ook enkele kapsters en dames uit het Office. Enkele keren per week oefenen wij bij de piano in de nachtbar, boven de brug.
Die bar is trouwens overdag gesloten.
Maar na de repetitie een pilsje van de zaak. Kijk, zo kom je aan koorleden!
In die tijd is het bijzonder dat officieren samen met gewone bemanningsleden iets zullen presenteren. Maar op de Statendam kan zoiets wel.

Het vinden van kerstliederen is trouwens nog best een gedoe. Wie denkt er nou aan om in september kerstliederen of kerstlectuur mee te nemen aan boord?
Geen internet natuurlijk. Geen simpele telefoonverbinding. Via Radio Holland?
Nee, alles moet uit het hoofd opgeschreven worden. Jingle Bells wil nog wel en Silent Night.
Maar echte Nederlandse kerstliederen? En wie kent naast de melodie de teksten?
Wie kent couplet 2 en 3?
Driekwart van het koor heeft nog nooit een kerk van binnen gezien, al gebruiken sommigen Gods naam wel zeer regelmatig (……………..). Het is even brainstormen.
De muziek lukt nog wel. De pianist speelt gewoon uit het hoofd.
Gelukkig ligt in de kast in de bioscoop nog een stapeltje verstofte boekjes met kerkliederen.
Uit de tijd dat de Statendam nog emigranten vervoerde en er ’s zondags in de bioscoop een kerkdienst werd gehouden. Nederlands- én Engels-talig.
En in die zangboekjes ook wat advent- en kerstliederen. Dat heeft zo moeten zijn!
Er wordt een aantal liederen geselecteerd.
Zelfs het lied “Welk een vriend is onze Jezus” wordt geselecteerd. De melodie is niet onbekend, maar wat belangrijker is – zo vindt onze dirigent – het is eenvoudig 3 of 4 stemmig aan te leren.
En zo gebeurt het. Zo is dit lied voor mij een kerstlied geworden.
Dat werd dus voor de dames van het Pursers Office 4 x alles overtypen met 4 carbonnetjes. Met kalme zee, anders gaat de slee van de typemachine haar eigen weg.

Op 25 december liggen we overdag ergens in een haven aan de oostkust van Brazilië. De meeste van de 500 hoofdzakelijk Amerikaanse passagiers zijn de wal op, per airco-bus het land verkennen en mooie kerstversierde kerken kijken.
Nee, de bemanning moet gewoon werken deze kerstdag.
Overdag is het bloedheet en het is een verademing dat er aan boord binnen overal airco is. “Dreaming of a White Christmas” hoor je via de speakers in de salons.
Die kerstmorgen zijn alle bemanningsleden, voor zover niet onmisbaar in het werk, rond pikheet in de grote passagierslounge bij elkaar. Voor officieren is dit niet ongebruikelijk, maar de overige bemanningsleden komen hier niet zo vaak. De kapitein spreekt enkele woorden. Over kerst, oorlog en vrede en de kou in Nederland. En tussendoor worden kerstliederen gezongen door ons gelegenheidskoor. Meerstemmig, onder de bezielende begeleiding van het zangduo. Plus piano.
Veel applaus, dat weet ik nog wel.

Er is koffie met banketstaaf (dank aan de banketbakkers voor 25 meter banketstaaf).
We krijgen allemaal een pakje van “Kerstfeest op zee”.
Die kist met 300 dozen/pakjes is al een paar weken of maanden aan boord.
Pakjes, samengesteld door een groep dames uit Rotterdam en omgeving.
Meest zeemansvrouwen denk ik.
Ik krijg een paar hand (?) gebreide sokken en een zakmesje met flesopener.
“Kerstfeest op zee“ staat er aan de ene kant. “Heineken” op de andere kant. Sponsoring?
Ik heb het mesje jaren gehad, maar ben het kwijtgeraakt op de heide in Drenthe.
Toch een warme gedachte dat ergens in Nederland iemand al in de zomer sokken breit voor een onbekende zeeman. Die op 25 december vol weemoed zijn pakje open maakt.

Aangezien ons koortje bij de scheepsstaf in goede aarde valt, wordt er gevraagd of wij ’s avonds bij het diner van de passagiers ook willen zingen. Maar dat is niet doorgegaan. Ook niet als er geld wordt geboden voor de personeelsvereniging. Omkopen is niet de ware kerstgedachte.
We hebben de liederen ingestudeerd voor de bemanning die met Kerst niet thuis kan zijn. En niet om er ’s avonds de passagiers mee te vermaken. Passagiers die vrijwillig met Kerst van huis zijn. Bovendien moeten veel zangers ’s avonds werken omdat ze met anderen hebben geruild om ’s morgens vrij te zijn.

Tijdens de toespraak van de kapitein wordt ook nog een grammofoonplaatje “Kerstfeest op Zee” gedraaid. Met liederen van een Nederlands kerkkoor en een eenvoudige preek van een dominee. (Hadden we toch zo de teksten op kunnen schrijven! Maar ja, weet dat maar eens dat dit singeltje in de kerstkist zou zitten)
Vanuit de stichting is er één grammofoonplaatje per schip meegestuurd.
Dat betekent voor ons, met ruim 300 bemanningsleden één plaatje!
Om er geen ruzie om te maken heb ik het na afloop maar meegenomen, want ik ben een van de weinigen die een (zelfgebouwde) cardanisch opgehangen pick-up in de hut heeft.
Als ik nu, na zoveel jaar, thuis het krakerige kerst-singeltje nog eens draai, en naar buiten kijk naar de wind en natte sneeuw, dan moet ik weer denken aan die hete kerstdagen in Brazilië, in witte korte broek en met nieuwe gebreide warme sokken in de hand.

Vandaag wordt hier dus ook gecollecteerd voor de kerstattentie voor de zeelieden die ver van huis zijn. Die straks met de kerstdagen op de schepen in de Eemshaven werken en wonen.

Allen hartelijk dank.
Bob Flobbe, Delfzijl.