Onrechtmatig gebruik van alcohol en bubbelbad – Ontslag op staande voet

Ontslag op staande voet is de zwaarste sanctie die een werkgever kan opleggen. Aanleiding daartoe zijn gedragingen van een werknemer, zodanig dat van de werkgever niet meer in alle redelijkheid verlangt kan worden dat het dienstverband voortgezet wordt. En dat zijn gedragingen zoals geweld, fraude, opzettelijke roekeloosheid of dronkenschap.

Eigen policy
Iedere rederij kan op dit vlak binnen de onderneming eigen beleid voeren. Met een alcohol- en drugspolicy bijvoorbeeld, dat een onderdeel is van de arbeidsovereenkomst, worden allerlei aspecten geregeld. De belangrijkste daarvan zijn preventie, regels over het gebruik van alcohol of verdovende middelen, begeleiding van verslaafde medewerkers en sancties in geval van overtreding. Een werkgever heeft voor het invoeren van een alcohol- en drugsbeleid instemming van de Ondernemingsraad nodig, indien deze er is. Jammer voor de werknemers zijn er nog een groot aantal rederijen waar geen OR is ingesteld terwijl dit volgens de wet wel zou moeten.

Kortste eind
Alcohol (en drugs) gaan niet samen met varen. Wanneer een zeevarende zich niet houdt aan de alcohol- en drugs policy, dan trekt deze meestal aan het kortste eind. Men krijgt te maken met ontslag op staande voet, tenzij aangetoond kan worden dat er sprake is van een alcoholverslaving. Dat is namelijk een ziekte. Volgens de wet mag een werkgever een werknemer niet ontslaan tijdens ziekte.
Bij ontslag wegens drankgebruik kijkt een (vakbonds)jurist meestal of de reder zo’n alcohol- en drugspolicy heeft. Daarnaast wordt er ook gekeken naar wat gebruikelijk is aan boord. Wordt er tijdens of vooraf aan het eten doorgaans een biertje of een glas wijn gedronken?

Persoonlijke levenssfeer
Wat betreft de privacy is het belangrijk om het (mensen)recht op een privéleven en het (grond)recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer in het oog te houden. Zo mag een werkgever een werknemer niet verbieden om buiten werktijd alcohol of drugs te gebruiken, tenzij dit gevolgen heeft voor diens functioneren. Dus als er niet aan boord gedronken mag worden, pas dan op dat er in het zeemanshuis niet teveel ingenomen wordt. (Overigens wordt de laatste tijd steeds duidelijker hoe schadelijk alcoholgebruik is. Inmiddels luidt het advies: drink niet of hooguit 1 glas alcohol per dag. Maar dit terzijde.)

Interne regels en bubbelbad
Het overtreden van interne regels kunnen ook gedragingen zijn die een ontslag op staande voet rechtvaardigen. Zo kon een Nederlandse cruiserederij het niet waarderen dat een werktuigkundige werd aangetroffen in het bubbelbad met een welgevallige passagier. Intieme omgang met passagiers aan boord is uit den boze. Hij kon zijn biezen pakken. De machinist had geluk, want de vakbondsjurist wees de rederij erop dat deze geen bubbelbadpolicy had. Het dienstverband is toen in goed overleg afgewikkeld. De werktuigkundige en de welgevallige dame zijn overigens later in het huwelijk getreden.

Jos Hilberding